Beklenen 7 üzerindeki depremin ardından bu kez tsunami uyarısı geldi! 4 dakika içinde çökme ile birlikte tsunami gerçekleşecek
Beklenen 7 üzerindeki depremin ardından bu kez tsunami uyarısı geldi! 4 dakika içinde çökme ile birlikte tsunami gerçekleşecek - 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş Pazarcık ve Elbistan merkezli 7,7 ile 7,6 büyüklüğündeki depremlerden 11 il ağır şekilde etkilendi. Yapı stokunun zayıf olduğu binlerce bina yıkılırken yanlış yapılaşmanın da yıkıma neden olduğuna dikkat çekildi. Uzmanlar bir süredir Marmara bölgesinde deprem beklendiğini kaydederken yetkililerin önlem alması için de pek çok öneri sıraladı.
Kahramanmaraş depremlerinden çok daha büyük sonuçları olacağına vurgu yapılan İstanbul depremi için kritik senaryolar da üretilmeye başlandı. Başta Prof. Dr. Naci Görür ve Prof. Dr. Celal Şengör olmak üzere bir çok uzman İstanbul depreminde facia yaşanacağı ve hayatın durma noktasına kadar gelebileceğini ifade ederken 7.0'dan daha küçük bir depremin meydana gelmesi durumunda dahi yıkımın daha fazla olacağına işaret etti. Uzmanlar araştırma ve açıklamalarına devam ederken Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ve İstanbul Üniversitesi ile Cerrahpaşa Üniversitesi iş birliği ile İstanbul’da olası bir depremin 7.0'ın üzerine gerçekleşmesi halinde bir senaryo hazırladı. Hazırlanan raporda 'Çökme' ve 'Tsunami' vurgusu dikkati çekti.
OLASI BİR DEPREMDE MARMARA DENİZİ'NDE ÇÖKME OLABİLİR
Uzmanların daha öncesinde Marmara Denizi'nde çökme olduğu ya da olabileceği yönündeki açıklamalarının ardından üniversiteler arası yapılan iş birliği ile çarpıcı bir rapor hazırlandı. İstanbul'da beklenen 7.5 büyüklüğündeki depremin tsunamiye neden olma olasılığı üzerinde İstanbul Üniversitesi -Cerrahpaşa Jeoloji Mühendisliği Bölümü ve ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği Araştırma Merkezi'nin yaptığı çalışmada hsaplamaların 1509 yılındaki Büyük İstanbul depreminden itibaren yapıldığı kaydedildi. Söz konusu Büyük İstanbul depreminden sonra oluşan 7.0 üzerindeki bir depremin Çınarcık ve Kumburgaz açıklarında 120 kilometre uzunluğunda, 20 kilometre eninde yaklaşık 3 metre boyunda bir çökme olacağı belirlendi.
İstanbul Üniversitesi -Cerrahpaşa Jeoloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Öztürk, yapılan çalışmada yaklaşık 4 dakika sonra suyun gelmeye başlayacağını belirtti. Beklenen İstanbul depremi için hazırlanan senaryo ile ilgili olarak açıklama yapan Prof. Dr. Öztürk, ''Bütün göller aktif fayın üzerinde. 500 yılda bir 7.5 şiddetinde bir kırılma bekliyoruz. Yılda 7 milimetre çökmeden kaynaklı, 500 yılda 3 metre çökme olması muhtemel. Bu durumda, kıyılarda tarihi dönemde yaşanan su hareketleri yine olabilecektir. Bu durumu ODTÜ'de bir hocamız ile modelledik. Çınarcık Çukuru kırılırsa ne olacak, Orta Çukur kırılırsa ne olacak. İkisi beraber kırılırsa ne olur. Bizim modele göre, 2, 4, 6, 10 dakika süreyle su basmalarının nerelerde etkili olacağı gösteriliyor. Deprem ile beraber büyük bir su çekilmesi yaşanacak. Çünkü Çınarcık ve Büyükada ortasında çökme olacak. Ortası çökünce su hortumlanacak, bu az bir çökme değil. 120 kilometre uzunluğunda, 20 kilometre eninde yaklaşık 3 metre boyunda bir çökmeden bahsediyorum. '' ifadelerine yer verdi. Çökmenin ne şekilde meydana geleceğine ilişkin de bir bilgi veren Prof. Dr. Öztürk, ''Simetrik çökerse bu şekilde ama asimetrik çökerse daha kötü olacak. Buna göre, yaklaşık 4 dakika sonra sular gelmeye başlıyor. Esas 8-10 dakikada kıyılar bir su hareketine maruz kalacak. Şu ana kadar bütün modellemeler ve İBB'ninki de su altı heyelanı olması halinde olacakları gösteriyor.'' diyerek yapılan çalışma hakkında bilgilrdirdi.
ÇÖKME İLE TSUNAMİNİN OLMASI DURUMU DEĞERLENDİRİLDİ
Haliç Körfezi'nin olası bir depremden daha fazla etkileneceğini belirten Prof. Dr. Öztürk, heyelan ile ilgili bir tsunami modeline karşı çalıştıklarını belirterek, '''Çökme ile tsunami olursa ne olur' diye model yaptık. Orada 2-3 metre su çekilmesi olabilir. Daha sonra belli yerlere su yüklenmesi olabilir. Marmara Denizi içerisinde afet müdahalesini kaotik hale getirir. İlk defa çökme esaslı bir dalga modelini koyduk. Kıyılara çok iyi hazırlanmamız gerek. Çalışmaya göre 10 dakika sonra kıyılara dalganın geldiğini görülüyor." ifadelerini kullandı.
ODTÜ Kıyı ve Deniz Mühendisliği Araştırma Merkezi Başkanı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ahmet Cevdet ise Marmara bölgesinde farklı tsunami senaryolarının düşünüldüğünü belirterek bunlardan bir kısmının sismik ya da fayın ve depremin olabileceği heyelan ile oluşabilecek bir senaryo olduğuna dikkati çekti. Prof. Dr. Cevdet, açıklamasının devamında hazırladıkları senary ile ilgili olarak ''Prof. Dr. Hüseyin Öztürk'ün düşündüğü Marmara Denizi'nde 1100 metreye varan çukurlar ile ilgili. Çınarcık, Kumburgaz açıklarına olan çukurlar. Bu bölgeler nasıl oluştu, depremlerle oluştu. Depremler olunca bu bölgede oturmalar oldu. Kıyılardaki oluşacak dalgaların ne büyüklükte olacağını bulacak aşamadayız. Deprem olduktan sonra çökme olursa, 10-20 dakika sonra denizde oluşan dalga nasıl bir hareket yapacak, onları gösteren çizimleri sunduk. İBB için hazırlanmış olan sonuçlarla bu çalışma karşılaştırılacak. Sonrasında bu senaryoların dikkate alınması için de değerlendirme yapacağız." diyerek açıklamalarını sonlandırdı. Bu kapsamda yapılan çalışmaların İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne (İBB) sunulacağına dikkati çeken uzmanlar olası bir deprem için hazırlıkların devam edeceğine dikkati çekti.
NOT: Bu yazıda yalnızca uzman görüşüne yer verilmiştir.
