Uşak’ta Tarihi Alanlar İçin Geçiş Dönemi Koruma Esasları Onaylandı
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu, Uşak'ta bulunan önemli bir arkeolojik alanın koruma statüsünü yeniden değerlendirdi ve güçlendirdi. Uşak'ın Merkez ilçesine bağlı Yoncalı köyü, Üçkuyular Mevki'nde yer alan ve 2005 yılından bu yana III. Derece arkeolojik sit olarak kayıtlı bulunan alanın sınırları, yapılan güncel tespit çalışmaları sonrasında revize edildi. 25 Aralık 2025 tarihinde düzenlenen 481 sayılı toplantıda alınan kararla, bölgenin bir kısmı 1. Derece Arkeolojik Sit Alanı, bir kısmı ise yeni sınırlarıyla 3. Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillendi. Karar, alanın arkeolojik değerinin bilimsel çalışmalarla bir kez daha teyit edilmesi ve daha sıkı koruma altına alınması anlamına geliyor.
Bilimsel Tespit ve Kurum Görüşleriyle Şekillenen Karar
Kurul kararı, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü uzmanlarının 9 Ekim 2025 tarihli detaylı arazi inceleme raporu ile şekillendi. Karar sürecinde, alanın korunması ve geleceği için hayati önem taşıyan pek çok resmi kurumun görüşüne başvuruldu. İller Bankası, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, Uşak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Uşak İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü ve Uşak Kadastro Müdürlüğü gibi kurumların resmi yazıları ve teknik görüşleri dikkatle incelendi. Tüm bu veriler ışığında, alanın mevcut durumu, tehditler ve koruma potansiyeli masaya yatırılarak nihai karara varıldı.
1. Derece Sit Alanında Sıkı Koruma: Yapılaşmaya Kesin Yasak
Karar, 1. Derece Arkeolojik Sit olarak belirlenen bölge için son derece katı koruma tedbirleri öngörüyor. Bu alanda, bilimsel kazılar dışında hiçbir kazı çalışmasına izin verilmeyecek ve her türlü yapılaşma kesin olarak yasaklanacak. İmar planlarında bu bölge "aynen korunacak sit alanı" olarak işaretlenecek. Tarımsal faaliyetlerde de önemli kısıtlamalar getiriliyor; yeni tarım alanı açılmasına izin verilmeyecek, toprağı derinden süren faaliyetler yasaklanacak. Ağaçlandırma yapılamayacak, yalnızca mevcut ağaçlardan ürün alınabilecek. Ayrıca, taş-toprak alımı, maden ocakçılığı veya herhangi bir atık dökümü gibi alanın doğal ve kültürel dokusunu bozabilecek tüm faaliyetler de kesin bir dille yasaklanıyor.
3. Derece Sit Alanında Kontrollü Kullanım ve Geleceğe Yönelik Planlama
3. Derece Arkeolojik Sit olarak ayrılan bölgede ise koruma-kullanma dengesi gözetiliyor. Ancak buradaki her türlü gelişme de sıkı denetime tabi olacak. Öncelikle, bu alanda her ölçekteki plan uygulamaları askıya alınarak, Koruma Bölge Kurulu'nun belirleyeceği "Geçiş Dönemi Koruma Esasları" geçerli olacak. Bu esasların üç yıl süreyle geçerli olduğu ve bu süre içinde nihai bir "Koruma Amaçlı İmar Planı"nın hazırlanarak kurula sunulması gerektiği vurgulanıyor. Bu alanda yeni bir yapılaşma talebi olması durumunda, ilk adım olarak Uşak Müze Müdürlüğü denetiminde sondaj kazısı yapılması zorunlu kılınıyor. Sondajda arkeolojik kalıntı çıkması halinde, yapılaşma koşulları kurul tarafından özel olarak belirlenecek veya alanın sit derecesi yeniden değerlendirilebilecek. Altyapı çalışmaları gibi zorunlu müdahaleler ise ancak kurul kararı ve müze denetimi ile yürütülebilecek. Mevcut tarım ve seracılık faaliyetlerine izin verilmekle birlikte, toprak altında yapılacak her türlü işlem için de kurul izni şart koşuluyor.
