Yıpranma Payı ile Kimler 3 Yıl Erken Emekli Olabilir?

Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç, okuyucuların yıpranma hakkı, doğum borçlanması ve 3600 günle emeklilik konusundaki sorularını yanıtladı.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40'ıncı maddesine göre, belirli mesleklerde çalışanların prim günlerine çalışma sürelerine göre 60 ila 180 gün arası ekleme yapılıyor. Bu eklenen sürelerin yarısı kadar da emeklilik yaş haddinden indirim gerçekleştiriliyor. Ancak yaş haddinden yapılacak indirim 3 yılı aşamıyor.

Hangi Meslekler Yıpranma Hakkından Yararlanıyor?

Kanuna göre çalışılan her 360 güne karşılık 60 gün eklenen meslekler şunlar: Kurşun ve arsenik işleri, cam fabrika ve atölyeleri, çimento fabrikaları, kok fabrikaları ile termik santraller, alüminyum fabrikaları, döküm fabrikaları, itfaiye ve yangın söndürme işleri, insan sağlığına ilişkin işler.

Çalışılan her 360 güne karşılık 90 gün eklenen meslekler ise: Cıva üretimi işleri sanayii, demir ve çelik fabrikaları, asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler, radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler, Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet ve polis mesleği ile Milli İstihbarat Teşkilatı, basın ve gazetecilik mesleği, TRT, milletvekilleri, cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, ceza infaz kurumu çalışanları.

Yer altı işlerinde çalışanların her 360 günlük çalışma süresine ise 180 gün ekleniyor. Eklenen süre asker, polis ve MİT mensuplarında 8 yılı, diğer mesleklerde 5 yılı aşamıyor. Bu sürelerin yarısı yaş hadlerinden indiriliyor. Yıpranma hakkından yararlananlardan asker, polis ve MİT personeli en fazla 3 yıla kadar, diğer meslek mensupları ise en fazla 2,5 yıla kadar erken emekli olabiliyorlar.

Radyasyonla Çalışanlar İçin Önemli Uyarı

Habertürk okuyucularından birinin sorusu, radyasyonla çalışanların durumunu netleştirdi. FHSZ'den yararlanabilmek için söz konusu işyerlerinde belirtilen işleri fiilen yapma koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekiyor. Radyasyon bulunan bir işyerinde çalışmak yeterli değil, fiilen radyasyona maruz kalan işi yapmak şart.

Radyasyona tabi işlerde çalışanların her 360 güne karşılık hizmetlerine 90 gün ekleniyor. Örneğin FHSZ'ye tabi işlerde 7000 gün çalışılmış olsun. Bu durumda toplam çalışma süresine 1750 gün eklenerek 10.250 gün çalışmış kabul edilir. Yaş haddinizden de ilave edilen sürenin yarısı olan 875 gün, yani 2,5 yıl indirilir.

Doğum Borçlanması Sigorta Başlangıcını Nasıl Etkiler?

Bir başka önemli konu da doğum borçlanması. Doğum borçlanması normalde sigortalı çalışmaya başladıktan sonra doğan çocuklar için yapılıyor. Çocuğun doğum tarihinden 2 yaşını dolduruncaya kadar olan dönemde annenin boşta geçen süreleri için borçlanma yapılabiliyor. Sigortalı çalışmaya başlamadan önce staj sigortası bulunan kadınlar da staj sigortası ile sigortalı çalışmaya başladıkları tarih arasında doğan çocukları için doğum borçlanması yapabiliyorlar.

İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1996 tarihinden önce başlayanlar 3600 prim günüyle 58 yaşında emekli olabiliyorlar. Ancak dikkat edilmesi gereken en önemli husus, isteğe bağlı sigorta primlerinin 1259 günü aşmaması. Bir gün dahi aşılırsa 3600 prim günüyle emeklilik hakkı kaybediliyor.