Çalışanlara Uyuşturucu Testi Şart mı? Yasal Dayanak ve Merak Edilenler

Son dönemde birçok şirket, işe alım süreçlerinde ve mevcut çalışanlarına yönelik yasaklı madde testi talep etmeye başladı. Laboratuvar firmaları, bu yöndeki taleplerin 6-7 kat arttığını ve testlerin 2.200 liradan yapıldığını belirtiyor.

İşveren Hangi Durumlarda Test İsteyebilir?

4857 Sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesine göre, işverenin çalışana uyuşturucu testi yaptırabilmesi için belirli koşulların oluşması gerekiyor. Çalışanın, uyuşturucu madde veya alkol kullanarak iş yerine geldiği yönünde bir şüphe varsa veya çalışan işyerinde bu maddeleri kullanırken yakalanmışsa, işveren tarafından test yaptırılabiliyor. Ancak işverenin bu yetkisini keyfi kullanması mümkün değil. Test yaptırmanın temel amacı, iş kazalarının ve meslek hastalıklarının önüne geçmek gibi meşru amaçlarla sınırlı.

İşe alım süreçlerinde ise durum biraz farklı. İşverenler, özellikle asker, güvenlik, itfaiyeci ile savunma, ulaşım, havacılık, nükleer santral ve teknoloji gibi stratejik mesleklerde uyuşturucu ve psikoteknik testleri kaçınılmaz hale geldi. Yalnız çalışılan, riski yüksek mesleklerde istihdam edilecek adaylar birden fazla testten geçiriliyor. İşverenler, uyuşturucu kullanımının yaygınlaştığı günümüzde risk almamak için bu testlere başvuruyor.

Açık Rıza Şartı ve Çalışan Hakları

Kişisel Verileri Koruma Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca, işverenler tarafından çalışan ve çalışan adaylarına uyuşturucu, alkol, kişilik testi yapılması veya psikolojik veri sonuçlarının işlenebilmesi ancak açık rızaya bağlı. İşverenlerin, çalışan ve çalışan adaylarını testin yöntemi, amacı ve kapsamı hakkında önceden detaylı olarak aydınlatması ve açık rızalarını alması gerekiyor. Çalışanların bu testleri reddetme hakkı bulunuyor. Test yapılmasına olur verilmezse, işverenler tarafından çalışan adaylarına bu testler zorla yapılamaz. Ancak işverenler, testi yaptırmayan adayları işe başlatmaktan kaçınabilir.