Mahkumlara erken tahliye umudu, yargı paketiyle ceza süreleri kısalıyor kimler etkilenecek?

Hükümetin yoğun mesai harcayarak şekillendirdiği 10. Yargı Paketi, Türkiye'nin infaz sisteminde köklü değişiklikleri beraberinde getiriyor. Mevcut uygulamada, ikinci kez suç işleyen kişiler, aldıkları cezanın üçte ikisini (2/3) cezaevinde geçirirken, üçüncü kez suç işleyenler ise cezalarının tamamını infaz kurumlarında tamamlamak zorunda kalıyorlar. Ancak yeni düzenlemeyle bu oranlarda iyileştirme planlanıyor.

İNFAZ DÜZENLEMESİNDE YENİ DÖNEM

Yaklaşık 40 maddelik kapsamlı yargı paketi taslağı, cezasızlık algısının tamamen ortadan kaldırılmasını ve ceza adalet sisteminin etkinliğinin artırılmasını hedefliyor. Pakette soruşturma aşamasından başlayarak, kovuşturma süreçleri ve infaz uygulamalarına dair çeşitli başlıklar yer alacak. 2020 yılında Covid-19 salgını sebebiyle hayata geçirilen düzenlemeler ile cezaevlerindeki yoğunluğun azaltılması amaçlanmıştı. Bu kapsamda 31 Temmuz 2023 tarihinden önce cezaevine girenler, 5 yıl denetimli serbestlik uygulamasıyla tahliye edilmişlerdi. Fakat aynı tarih itibarıyla yargılaması devam eden veya kararı henüz kesinleşmediği için cezaevinde bulunmayanlar bu düzenlemeden faydalanamamıştı. Yeni düzenleme ile "adalet ve eşitliğin tam anlamıyla sağlanması" amacıyla 31 Temmuz 2023 ve sonrasını kapsayan çalışmaların da titizlikle yürütülmesi planlanıyor.

Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, katıldığı televizyon programında genel af ve kısmi af iddialarına açıklık getirerek, "Kişiye özel bir düzenleme veya iyileştirme söz konusu değildir. Mevzuatımızda sürekli birtakım iyileştirmeler yapıyoruz. Örneğin, 'Hasta hükümlüler cezaevinde yaşamını yitirmesin' diyoruz. Bu insan haklarına aykırıdır. Bunların genel af şeklinde yorumlanması doğru bir yaklaşım değildir. Af gündemimizde bulunmamaktadır" ifadelerini kullandı.

4'TE 3 İNFAZ UYGULAMASI İLE NELER DEĞİŞECEK?

Mevcut infaz sisteminde tekerrür hükümleri gereğince ikinci kez suç işleyenler cezalarının üçte ikisini, üçüncü kez suç işleyenler ise cezalarının tamamını cezaevinde geçirmek zorunda kalıyor. Yeni düzenleme ile bu oranlarda iyileştirmeye gidilmesi bekleniyor. Bakan Tunç, "4'te 4 infaz uygulaması yerine 4'te 3 gibi bir alternatifin değerlendirilmesi" yönünde görüşlerin bulunduğunu belirtti. Konuya ilişkin teknik taslağın hazırlandığını ve milletvekillerinin takdirine sunulacağını açıkladı. Bakan, bu düzenlemenin yararlanacak kişi sayısıyla değil, doğrudan ceza adaleti sisteminin iyileştirilmesiyle ilgili olduğunun altını çizdi.

Ayrıca şu anda uygulanabilirliği bulunmayan hafta sonu hapis cezası uygulamasına ilişkin değişikliklerin de taslakta yer alacağı belirtiliyor. Denetimli serbestlik süresine ilişkin de çalışmaların gündemde olduğu biliniyor. Buna göre önceki düzenlemede 1 yıl olarak belirlenen sürenin, bazı suç türleri için 2 yıla kadar uzatılması planlanıyor.

KİMLER YARARLANACAK, NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

İnfaz düzenlemesi, cezaevlerindeki doluluk oranını azaltmayı ve hükümlülerin rehabilitasyon süreçlerini iyileştirmeyi amaçlayan kapsamlı değişiklikleri içeriyor. Düzenleme kapsamında hükümlülere iyi hal indirimi, hasta ve yaşlı mahkumlara erken tahliye imkanı ve denetimli serbestlik uygulamaları öngörülüyor. Ancak şiddet, cinsel saldırı ve uyuşturucu ticareti gibi ağır suçlara karışmış kişilerin bu düzenlemeden faydalanması mümkün olmayacak. Yalnızca daha hafif suçlardan hüküm giymiş mahkumlar, yeni uygulamadan yararlanabilecek.