Ramazan ayının gelmesiyle birlikte oruç ibadetine dair çeşitli sorular Müslümanların gündeminde sıklıkla yer alıyor. Özellikle kişinin kontrolü dışında gelişebilen sağlık durumlarında orucun geçerliliği merak konusu oluyor. Bu sorulardan biri de "Kusmak orucu bozar mı?" sorusu.
KUSMA DURUMUNDA ORUCUN HÜKMÜ
Kendiliğinden ve istemsiz şekilde meydana gelen kusma olayı orucu bozmaz. Ancak durum kişinin kendi iradesi ve müdahalesiyle gerçekleşen kusmada değişir. İslam peygamberi Hz. Muhammed (s.a.v.) konuyla ilgili şu açıklamayı yapmıştır: "Oruçlu kimse kendisine hâkim olamayarak kusarsa ona kaza gerekmez. Her kim de kendi isteği ile kusarsa orucunu kaza etsin."
Burada önemli olan kriterlerden biri de kusmanın miktarıdır. Kusma "ağız dolusu" olması halinde ve kişinin kendi müdahalesiyle gerçekleşmişse orucu bozar ve o günün kazası gerekir. Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir husus: Kustuğu için orucunun bozulduğunu zannederek yiyip içmeye başlayan kişinin orucu bu noktada bozulur ve kaza etmesi gerekir. Bu durumda keffaret değil, sadece gününe gün kaza yeterlidir.
ORUCU BOZAN VE BOZMAYAN DİĞER DURUMLAR
Mideden ağza gelen suyun yutulması çoğu zaman kişilerin kontrolü dışında gelişen bir durumdur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamasına göre bu durum orucu bozmamaktadır. Benzer şekilde, tedavi amaçlı kullanılan burun damlalarının bir kısmı burun çeperleri tarafından emilmekte ve çok az bir kısmı mideye ulaşmaktadır.
Orucu bozmayan durumlar nelerdir?
Oruçlu olduğunu unutarak yiyip içmek,
Ağzına gelen kusuntunun geri gitmesi,
Oksijen tüpüyle suni hava vermek,
Orucu bozmaya niyet edip de bozmamak,
İstemeyerek ağız dolusu kusmak,
Boğaza toz, duman vs. kaçması,
İsteyerek, zorlayarak biraz kusmak,
Göze ilaç damlatmak, ıslak lens takmak,
Gıybet etmek,
Rüyada ihtilâm olmak,
Diş çukuruna ilâç koymak,
Çiçek, kolonya veya parfüm koklamak,
Morfinsiz, iğnesiz diş çektirmek,
Yutmadan yemeğin tadına bakmak,
Sakındığı hâlde toz ve dumanın boğazdan veya burundan içeri girmesi,
Diş çektirince gelen tükürükten az kanı yutmak,
Ağzını yıkadıktan sonra, kalan yaşlığı tükürükle yutmak,
Dişleri arasında kalan nohuttan küçük olan şeyi yutmak,
Hacamat olmak, kan aldırmak,
Kulağına su kaçması,
Uyanıkken, sadece bakarak cünüp olmak,
Misvak kullanmak, macunsuz diş fırçalamak,
Gusletmek, banyo yapmak,
İdrar yoluna pamuk koymak, [Şafii'de bozar.]
Sağlam deriye ilaç, krem, her çeşit yakı, sigara bandı, tokluk bandı koymak,
Yaraya imsak vaktinden önce konan sıvı ilacın, imsak vaktinden sonra emilmesi,
Yaradan çıkan kan, irin ve benzerlerinin tekrar içeri girmesi,
Arı sokması,
Dudaktaki yaşlığı yutmak,
Banyoda oluşan su buharını teneffüs etmek,
Kuru parmağı, ön veya arka tarafa sokmak, [Şafii'de bozar.]
Ele iğne batıp, kırığının içinde kalması,
Kulağa pamuklu çubuk sokmak, [Şafii'de bozar.]
Kanayan yere, kanın durması için kan taşı sürmek,
Ağza gelen yemeği, balgamı, kusmuğu veya baştan burna gelen akıntıyı yutmak.