"Görünmez katil" olarak adlandırılan karbonmonoksitin neden olduğu zehirlenmeler nedeniyle her yıl çok sayıda vatandaşın hayatını kaybettiğini ya da vücutlarında kalıcı hasarlar oluştuğunu belirten Acar, alınması gereken önlemler ve ilk müdahale konusunda detaylı açıklamalar yaptı.
Karbonmonoksit (CO), renksiz, kokusuz, tatsız ve son derece zehirli bir gaz olarak tanımlanıyor. Oksijenin yetersiz olduğu ortamlarda yanma sonucu ortaya çıkan CO, iç mekanlarda biriktiğinde soluyan kişileri ve hayvanları zehirleyebiliyor. İnsan duyuları tarafından algılanamayan bu gaz, solunum yoluyla akciğerlerden kana geçtiğinde oksijenin taşınmasını engelliyor ve vücudu hızla oksijensiz bırakıyor.
Zehirlenme Belirtileri ve Tehlike Kaynakları
Karbonmonoksit zehirlenmesi önce baş ağrısı, baş dönmesi ve halsizlik gibi belirtilerle kendini gösteriyor. Maruz kalma devam ederse kısa sürede bilinç kaybı, koma ve ölüm gelişebiliyor. Kombi, soba ve şofben gibi yakıtla çalışan ısıtıcıların yanlış kurulması veya bakım eksikliği, en yaygın CO maruziyeti kaynakları arasında yer alıyor.
Kapalı alanda çalışan motorlu araçlar ve jeneratörler, tıkanmış veya hatalı tasarlanmış bacalar da CO oluşma riskini artıran faktörler. Kapalı ortamlarda kömür veya odun yakmak, mangal yapmak, küçük ve havasız yerlerde kamp ocağı ya da gaz lambası kullanmak da oldukça tehlikeli. Yangın ve patlamalardan çıkan duman da CO içeriyor ve hızla zehirlenmeye yol açabiliyor.
Hayat Kurtaran Önlemler
İl Sağlık Müdürü Acar, zehirlenmeyi önlemenin ilk adımının yaşam alanında hangi cihazların karbonmonoksit kaynağı olabileceğini öğrenmek olduğunu vurguladı. Yakıtla çalışan ısıtıcılar ve cihazların bulunduğu alanlarda mutlaka menfez kullanılması ve menfezlerin hiçbir sebeple kapatılmaması gerektiğini belirtti.
Yanma ile çalışan ocak, soba, şofben ve kombilerin her yıl bakıma alınması, lodoslu havalarda bacalı ısıtıcıların kullanılmaması ya da ısıtıcının yandığı odada uyunmaması öneriliyor. Bacaların temizlik ve bakımının her yıl düzenli olarak yaptırılması, aspiratörler ile kombi ve şofbenlerin aynı bacaya bağlanmaması gerekiyor.
Acar, yakıtla çalışan ısıtıcıların bulunduğu alanlarda mümkünse karbonmonoksit dedektörlerinin kullanılmasını tavsiye etti. Kapalı veya havalandırması olmayan alanlarda motorlu araç, jeneratör çalıştırılmaması ve mangal yakılmaması konusunda da uyarıda bulundu.