İkinci el araç piyasasında hareketlilik sürerken, alıcılar için riskler de artıyor. Sıfır araç satışlarının 1,5 milyon, ikinci el satışlarının ise 11 milyon adede ulaşmasının beklendiği bu dönemde, alıcıları bekleyen tuzaklar her geçen gün çeşitleniyor.
Ekspertize Temiz Araç, Satışa Kusurlu Araç
Son dönemde ikinci el piyasasında oldukça dikkat çekici ve tüketicileri mağdur eden bir yöntem ortaya çıktı. Uzmanlara göre, aynı marka, model, yıl ve hatta renk özelliklerine sahip iki ayrı araç kullanılarak alıcılar yanıltılıyor. Bu yöntemde araçlardan biri mekanik ve kaporta açısından sorunsuzken, diğeri çeşitli kusurlar barındırıyor. Satıcı, ekspertiz işlemini sorunsuz olan araç üzerinde yaptırarak temiz rapor alıyor. Ancak noter satış aşamasında, ekspertize giren araç yerine kusurlu olan diğer aracın devri gerçekleştiriliyor. Görünüm olarak birebir benzerlik taşıdığı için alıcı çoğu zaman durumu fark edemiyor ve ciddi mağduriyet yaşıyor. Uzmanlar, araç alacaklara en önemli tavsiye olarak, satın almadan önce mutlaka araç üzerindeki şase numarası ile ruhsattaki şase numarasını karşılaştırmaları gerektiğini vurguluyor.
Change Tuzağı ve ECU Yazılımıyla Arıza Gizleme
Bir diğer yaygın dolandırıcılık yöntemi ise "change" tuzağı olarak adlandırılıyor. Bu yöntemde, şase numarasının bulunduğu bölüm çevresinden kesilerek farklı bir araçtan alınan parça ilgili alana kaynaklanıyor. Uzmanlar, şase numarasının her zaman kolay erişilebilen bir bölgede yer almadığına dikkat çekiyor. İyi bir işçilikle yapılan müdahaleler nedeniyle dışarıdan fark edilmesi oldukça zor hale gelebiliyor.
Son dönemde sosyal medyada sıkça konuşulan "ECU yazılımıyla arıza gizleme" yöntemi de alıcılar için büyük risk oluşturuyor. Aracın motor kontrol ünitesine veya bazı araçlarda ABS, airbag, şanzıman gibi kontrol ünitelerine yazılım yüklenerek arıza lambalarının yanması engelleniyor, arıza kodları ECU içinde bastırılıyor. OBD cihazı bağlandığında arıza görünmezken, hatta bazı arızalar "normal çalışıyormuş" gibi simüle edilebiliyor.
Test Sürüşünde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Uzmanlar, araç alımında test sürüşünün kritik önem taşıdığını belirtiyor. Fren performansı, süspansiyon durumu, ön ve arka takım kontrolü, rampa testi, kalkış testi ile motor ve şanzıman performansı detaylı şekilde kontrol edilmeli. Özellikle şanzıman vites geçişleri, olası ses ve vuruntu gibi anormallikler titizlikle incelenmeli. Fren sistemi kontrollerinde ise sadece balatalara bakmak yeterli değil; fren hidroliği kaçak kontrolü, fren boru ve hortumlarında aşınma kontrolü, fren merkezi kontrolü ile disk veya kampana durumu mutlaka incelenmeli.
Hava yastıkları konusunda da dikkatli olunması gerekiyor. Perde airbag, direksiyon airbag ve torpido airbag kontrolleri yapılırken, parçanın orijinal bantla sarılmamış olması, üretim tarihinin farklı çıkması ya da direnç uygulaması gibi durumlar şüphe uyandırmalı. Torpido bölgesinde kaplama, işlem ya da görsel müdahale izleri varsa, mutlaka yetkili serviste kontrol ettirilmeli.
İkinci el araç satışında kullanılan klişelere de kanılmaması gerektiğini belirten uzmanlar, "Zamanım yok", "Benim ustam baktı", "Filo aracı ama düzenli servisli", "Ekspertize gerek yok, zaten temiz", "Tramer şişirme", "Uzun yol yaptığı için km yüksek ama temiz", "Bu araba kaçmaz", "Emsalsiz temiz", "Sıfır ayarında", "Garaj arabası" gibi ifadelerin alıcıda güven algısı yaratmak için sıkça kullanıldığını hatırlatıyor.