Türkiye Gazetesi yazarı ve SGK Başuzmanı İsa Karakaş, kapıcılık hizmetlerinde çığır açan Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararını köşesine taşıdı. Yüksek mahkeme, sosyal güvenlik hukukunda "matematiksel ispat" dönemini başlatan bu kararla, tanık beyanlarının tek başına yeterli olmayacağını, çalışma süresinin somut verilerle ortaya konulması gerektiğini hükme bağladı.
Soyut Tanık Beyanı Yetmez
Hukuk Genel Kurulu'nun kararında, hizmet tespiti davalarında "kendiliğinden araştırma ilkesi"nin kamu düzeni açısından taşıdığı önem vurgulandı. Kararda, tanıkların "Onu çalışırken gördüm" şeklindeki soyut ifadelerinin, çalışmanın süresini ispatlamaya yetmeyeceği açıkça belirtildi. Sigortalılığın oluşması için yalnızca kâğıt üzerinde değil, fiilen ve tam süreli bir çalışmanın varlığı şart koşuldu.
Yüksek mahkeme ayrıca, mahkemelerin en sık düştüğü hata olan "kapıcı hep oradadır, o halde tam gün çalışır" mantığını da kesin bir dille reddetti. Kararda, konutun büyüklüğü, bağımsız bölüm sayısı (daire sayısı) ve ortak alanların genişliği dikkate alınmadan verilen "tam gün" kararlarının hatalı olduğu ifade edildi. Örneğin, 8 daireli bir binada kapıcının boş vaktinin, iş vaktinden çok daha fazla olabileceği gerçeği artık hukuki bir zemin kazanmış oldu.
Kısmi Süre ve Üçte İki Kuralı Devreye Giriyor
Hukuk Genel Kurulu, İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklere atıfta bulunarak çalışma sürelerinin hesabında önemli bir kriter getirdi. Haftalık 45 saatlik yasal mesainin en az 30 saati ve altındaki çalışmaların "kısmi süreli" (part-time) kabul edilmesi gerektiği netleştirildi. Bu çerçevede, bir kapıcı sabah ve akşam toplam 2 saat çalışıyorsa, bu çalışma ayda 10-15 güne tekabül edecek, 30 gün üzerinden prim hesaplaması yapılmayacak.
Kararda ayrıca, hizmet tespiti davalarında hâkimin resen (kendiliğinden) en ince ayrıntısına kadar araştırma yapması gerektiği hatırlatıldı. Komşu apartman kayıtları, bordro tanıkları ve emniyet araştırmasıyla desteklenmeyen soyut tanık beyanlarına dayalı hüküm kurulamayacağı vurgulandı. İsa Karakaş, bu kararın apartman yönetimlerini astronomik tazminat ve geriye dönük prim borçlarından koruyan bir kalkan olduğunu belirtti.