Yeterli prim günü olmayan sigortalıların ani ölümü halinde, geride kalan eş ve çocukları dul-yetim aylığından mahrum kalabiliyor. Sosyal Güvenlik Kurumu verilerine göre, ölüm aylığı hakkı kazanabilmek için her sigortalılık türünde farklı asgari prim günü şartları bulunuyor.
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığında Farklı Şartlar
SSK kapsamındaki 4/a sigortalıları için ölüm aylığı bağlanabilmesi adına en az 5 yıl sigortalı olup toplam 900 prim günü şartı aranıyor. Bu sürenin hesaplanmasında askerlik veya doğum borçlanması gibi süreler dikkate alınmıyor. SSK'lılarda primlerin ödenmesi değil, işveren tarafından SGK'ya bildirilmesi yeterli görülüyor.
Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki sigortalılar için ise asgari 1800 prim günü şartı bulunuyor. Bağ-Kur'lularda ek olarak prim borcunun bulunmaması gerekiyor. Emekli Sandığı'nda 2008 yılına kadar bu süre 3600 gündü, ancak 5510 sayılı kanunla 1800 güne düşürülerek Bağ-Kur ile eşitlendi.
Prim Günü Eksikliği Nasıl Gideriliyor?
Emekli Sandığı ve Bağ-Kur sigortalılarının hak sahipleri, eksik prim günlerini tamamlamak için askerlik veya doğum borçlanması yapabiliyorlar. Ölen kişinin daha önce borçlanma hakkı varsa, eşi veya çocukları hizmet borçlanması yaparak ölüm aylığı bağlatabiliyorlar. Borçlanmada sadece eksik günleri tamamlayacak kadar süre yeterli.
Bağ-Kur'da prim borcu nedeniyle sigortalılık süresi durdurulanların hak sahipleri, söz konusu süreleri ihya ederek ölüm aylığı hakkı kazanabiliyorlar. Ancak kısmi ihya mümkün değil; durdurulmuş sigortalılık süresinin tamamının primi ödenmelidir.
Ölüm Aylığı Nasıl Paylaşılıyor?
Ölen sigortalının eşine emekli aylığının yüzde 50'si oranında dul aylığı bağlanıyor. Çocuğu bulunmayan dul eşe, çalışmaması ve başka geliri olmaması şartıyla yüzde 75 oranında aylık veriliyor. Her çocuk yüzde 25 pay alıyor.
Kız çocukları evlenene kadar, erkek çocuklar 18 yaşına kadar yetim aylığı alabiliyor. Lise öğrenimi görenlerde bu süre 20, yüksek öğrenim görenlerde 25 yaşına kadar uzuyor. Evlenen kız çocuklarına 24 aylık yetim aylığı tutarında çeyiz yardımı yapılıyor.
Ana-Babaya da Aylık Bağlanabiliyor
Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde, aylık geliri net asgari ücretten az olan ana ve babaya yüzde 25 oranında ölüm aylığı bağlanabiliyor. 65 yaş üstü ana-babalara ise artan hisseye bakılmaksızın aylık ödeniyor.
Çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybetmiş erkek çocuklar, herhangi bir işte çalışmaması ve geliri olmaması halinde yaşam boyu yüzde 25 oranında yetim aylığı hakkı kazanabiliyor.