Erdursun’a göre bugün gelinen noktada “daha uzun çalış, daha çok prim öde, daha yüksek maaş al” kuralı fiilen işlemiyor. Aksine, bazı durumlarda sistem bunun tam tersini üretiyor. Erdursun’un verdiği örnek çarpıcı: 2000 yılına kadar asgari ücret seviyesinde çalışıp yalnızca 3600 günü olan ve sonrasında hiç çalışmayan bir kişi yaklaşık 28 bin TL emekli maaşı alabiliyor. Buna karşın 2000’den sonra da çalışmayı sürdüren, 2008 sonrası prim ödemeye devam eden ve gün sayısını 9 binin üzerine çıkaran birçok kişinin aylığı 20–22 bin TL bandında kalıyor.
Emekli Maaşlarında Kırılma Noktaları
Erdursun, emekli maaşlarını belirleyen yapının özellikle iki dönemde köklü şekilde değiştiğini hatırlattı. 2000 sonrası yapılan düzenlemelerle aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayıları emekli lehine olmaktan çıktı. Bu durum, çalışma süresi arttıkça maaşın artması ilişkisinin zayıflamasına yol açtı.
2008 sonrası reformlar ise sistemi daha da düşük aylık üretir hale getirdi. Uzun yıllar prim ödeyen kesim, karşılığını alamaz oldu. Ortaya çıkan sorun, “az primle çok maaş” değil, prim karşılığının giderek değersizleşmesi olarak tanımlanıyor.
Taban Maaş ve İntibak İhtiyacı
2019’da devreye alınan en düşük emekli aylığı tamamlama uygulaması başlangıçta alt gelir grubunu korudu. Ancak zamanla bu uygulama sistemin merkezine yerleşti. Erdursun’a göre bu durum kısa vadede rahatlama sağlasa da uzun vadede prim–maaş bağını koparıyor ve herkesi tabana yaklaştırıyor.
Çözüm olarak “taban aylık + güçlü prim etkisi” modelinin kurulması gerektiğini belirten Erdursun, mevcut emekliler için ise intibak düzenlemesinin artık zorunlu hale geldiğini ifade ediyor. İntibak; prim günü, sigortalılık süresi, emeklilik yaşı ve prime esas kazanç gibi kriterlere göre geçmiş kayıpların kısmen telafi edilmesini amaçlayan bir düzeltme mekanizması olarak öne çıkıyor.