Yurt dışında yaşayan milyonlarca Türk vatandaşı için emeklilik planlaması artık çok daha kolay. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sunduğu çeşitli imkanlar sayesinde, denizaşırında yaşayanlar da Türkiye'den emekli olabilme şansına sahip. Güncel düzenlemeler ve mevcut yasal haklar çerçevesinde, yurt dışındaki Türklerin önünde farklı emeklilik yolları bulunuyor. Özgür Erdursun Dünya Gazetesi’ndeki yazısında bu seçenekleri açıkladı…
Yurt Dışı Borçlanması: En Popüler Emeklilik Yolu
3201 sayılı Kanun kapsamında sunulan yurt dışı borçlanması, gurbetçilerin en çok tercih ettiği emeklilik seçeneği olarak öne çıkıyor. Bu sistem sayesinde, yurt dışında geçirilen süreler Türkiye'deki sigorta süresine dahil edilebiliyor. Ağustos 2019'dan itibaren yapılan önemli bir değişiklikle, tüm borçlanmalar artık Bağkur (4B) statüsü altında değerlendiriliyor.
Borçlanma primi hesaplaması oldukça basit: günlük prim tutarı, brüt asgari ücretin yüzde 45'inin 30'a bölünmesiyle bulunan rakama eşit. Bu da günlük yaklaşık 390 TL'lik bir ödeme anlamına geliyor. Ancak daha yüksek emekli maaşı almak isteyenler, asgari ücretin 7,5 katına kadar prim ödeyebiliyor. Bu durumda günlük ödeme miktarı 2.925 TL'ye kadar çıkabiliyor. Kişiler istedikleri süre kadar borçlanma yapabiliyorlar - ister 1 yıl, ister 20 yıl.
Anlaşmalı Ülkelerde İşe Başlama Tarihi Avantajı
Türkiye'nin sosyal güvenlik anlaşması imzaladığı ülkeler listesi oldukça geniş. Almanya, Fransa, Hollanda, İsviçre, Belçika ve Avusturya gibi ülkelerde çalışanlar için özel avantajlar mevcut. Bu ülkelerde ilk defa sigortalı olma tarihi, Türkiye'deki ilk işe başlama tarihi olarak kabul ediliyor.
Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir ayrım var: SSK emekliliği için anlaşmalı ülkelerdeki ilk sigortalılık tarihi geçerli sayılırken, Bağkur emekliliğinde bu tarih dikkate alınmıyor. Bağkur emekliliğinde sadece yapılan borçlanma kadar işe başlama tarihi geriye götürülüyor. Örneğin, 2025'te 20 yıllık borçlanma yapan bir kişinin işe başlama tarihi 2005'e çekiliyor.
EYT Hakkı: Yaş Sınırı Olmadan Emeklilik
Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi, yurt dışındaki Türkler için de geçerli. Türkiye'de sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesi olanlar, gerekli gün ve prim şartlarını borçlanmayla tamamladıklarında yaş şartı olmadan emekli olabiliyorlar. Anlaşmalı ülkelerde çalışmaya başlama tarihi, Türkiye'deki ilk sigortalılık tarihi sayıldığı için EYT hakkı doğurabiliyor.
Ayrıca, Türkiye'de sigorta başlangıcı olup daha önce yurt dışında bulunanlar, yurt dışı borçlanması yaparak işe başlama tarihlerini 8 Eylül 1999 öncesine çekerek EYT'li olabiliyorlar.
İsteğe Bağlı Sigorta ve Şirket Ortaklığı Seçenekleri
Yurt dışında yaşayanlar için isteğe bağlı sigorta konusunda ülkeye göre farklı kurallar geçerli. Genel kural olarak çalışanlar isteğe bağlı prim ödeyemiyor, ancak İngiltere bu kuralın istisnası. Fransa, İsveç ve İsviçre'de çalışmayanlar isteğe bağlı sigorta yaptırabilirken, İngiltere'de çalışsalar dahi bu haktan yararlanabiliyorlar.
Başka bir seçenek ise şirket ortaklığı yoluyla Bağkur primi ödemek. Yurt dışında yaşayan kişiler, Türkiye'de şirket ortağı olarak Bağkur primi yatırabiliyorlar. Bu yöntem, anlaşmalı ülke dışında yaşayan Türk vatandaşları için de geçerli.