ABD ve İsrail’in İran’a yönelik başlattığı saldırılar sonrasında bölgede artan gerilim petrol piyasalarını da etkiledi. Körfez ülkelerinin de dahil olduğu çatışma ortamı enerji piyasalarında belirsizliği artırırken petrol fiyatlarında hızlı bir yükseliş yaşandı.
Bölgede stratejik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’ndaki hareketliliğin yavaşlaması ve tanker geçişlerinin aksaması, petrol fiyatlarının artmasına neden olan önemli faktörler arasında gösteriliyor. Basra Körfezi’ne giriş yapamayan tankerler ve aksayan sevkiyat zinciri, küresel petrol piyasasında arz endişelerini artırdı.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin akaryakıt fiyatlarına zam olarak yansıması beklenirken, motorin için gündeme gelen 6 lira 69 kuruşluk zam ise eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınabileceği beklentisi nedeniyle ertelendi.
Eşel Mobil Sistemi Nasıl Çalışıyor?
Eşel mobil sistemi, uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışların akaryakıt fiyatlarına doğrudan yansımaması için uygulanan bir vergi düzenleme mekanizması olarak biliniyor. Sistem kapsamında akaryakıta yapılması gereken zam tutarı, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanıyor.
Bu uygulamada akaryakıt fiyatları yükseldiğinde devlet, zam tutarı kadar ÖTV’den vazgeçerek pompa fiyatlarının artmasını engelliyor.
Vergi Tavanı Zamların Sınırını Belirliyor
Eşel mobil sisteminde akaryakıt ürünleri için belirlenen ÖTV tutarları aynı zamanda sistemin sınırını da oluşturuyor. Mevcut vergi oranlarına göre benzinde 14,8277 lira, motorinde 13,9006 lira ve LPG’de 11,3830 lira ÖTV bulunuyor.
Eşel mobil sisteminin uygulanması durumunda akaryakıta gelen zamlar bu tutarlara kadar devlet tarafından vergi indirimiyle karşılanabilecek. Ancak ÖTV tutarının tamamen sıfırlanması halinde yeni fiyat artışlarının doğrudan pompa fiyatlarına yansıması kaçınılmaz olacak.
Uzmanlara göre bu süreçte devlet yalnızca ÖTV gelirinden değil, aynı zamanda ÖTV üzerinden hesaplanan Katma Değer Vergisi (KDV) gelirinden de vazgeçmiş olacak.