Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu Yayınıdır.  
ANASAYFA

|

ENGLISH

|

ANASAYFA YAP

|

REKLAM

1 Ekim 2014, Çarşamba

 
  Usak Gündem
  Bölgeler

Ücretsiz Tam Metin Uluslararası Hukuk ve Politika Dergisi

Ücretsiz Tam Metin Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları Dergisi

Sendikalı olmak ya da olmamak

Yorum Yap Yazdır Arkadaşına Gönder

Hayatın her alanında olabileceği gibi, çalışma hayatında da haksızlığa uğrama ihtimali vardır. İşçi, işverenin kendisini işten çıkarması korkusuyla görevi olmayan işleri yapmak zorunda bırakılmış, gece vardiyasına kalmak zorunda kalmış, fazla mesai yapmış, işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından çok sağlıksız bir ortamda çalışmak zorunda bırakılmış ve hatta ücretinde indirime gidilmiş olabilir. İşte böyle durumlarda işçiler, “sendikaların” sihirli değnekleri olduğu inancıyla, sendika üyesi olma arayışına girerler. Hatta çoğu işçiye, sendikalı işçilerin işten çıkarılmasının mümkün olmadığı, bunun bir suç teşkil ettiği inancı hakimdir.

Bu inanışların doğru olup olmadığına ilişkin vereceğimiz yanıta, adım adım ulaşalım: Öncelikle, sendikaya üye olmak işçinin isteğine bağlıdır. Sendikalara üyelik hakkı anayasal bir hak olarak Anayasamızın 51. maddesinde güvence altına alınmıştır. Yani, işverenin iznine ihtiyaç yoktur. İş sözleşmelerine “sendikaya üye olamaz” şeklinde bir madde eklenerek, bu hakkın kullanımı yasaklanamaz. Bu madde geçersizdir ve herhangi bir hukuki engel oluşturmaz. On altı yaşını doldurmuş olup, Sendikalar Yasası’na göre işçi olarak çalışan herkes işçi sendikalarına üye olabilir. İşçi daha işe girdiği ilk günden itibaren sendikaya üye olabilir, bir kıdem şartı yoktur. İşçinin birden fazla sendikaya üye olması yasaktır. İşçi başka bir sendikaya üye olmak istiyorsa, öncelikle üyesi bulunduğu sendikanın üyeliğinden çıkması gerekir.

İşçi sendikaya üye olabilmek için, sendikadan alacağı üye kayıt fişini imzalar ve noterde onaylatır. Bir nüshasının sendikaya verilmesi ve sendikanın yetkili organınca üyeliğin kabulü ile sendikaya üyelik gerçekleşmiş olur.

Sendika üyeliği konusunda iş kolu esası geçerlidir. Bir işçi ancak, çalıştığı işyerinin ait olduğu işkolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir. Örneğin, bir şeker fabrikasında çalışan işçi, Şeker İş Kolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir.

Sendikaya üye olmanın bir çok yönden getirileri olabilir. Sendikalar, çalışma ve sosyal hayata ilişkin faaliyetler sunmaktadır. Sendikaların çalışma hayatına ilişkin faaliyetlerinden en önemlisi toplu iş sözleşmesi imzalamaktır. Sosyal faaliyetleri arasında ise, sigorta, emeklilik gibi konularda üyelerine adli yardımda bulunmak, işçi kesiminin de katıldığı kurullara temsilci göndermek, işçilerin mesleki bilgilerini, verimliliğini arttıracak kurslar, seminerler açmak, bu konuda gerekli tesisleri kurmak vb. İşçi sendikalarının yasal olarak aslında geniş diyebileceğimiz bu faaliyet alanlarına karşın, uygulamada işçilerin sendikalı olmaya rağbet etmelerindeki başlıca etken, toplu iş sözleşmeleriyle ücretlerinde bir yükselme olabileceği beklentisidir.

Hal böyle olunca, işçinin üye olacağı işçi sendikasının işverenle toplu sözleşme yapmaya ehliyetli ve yetkili olması gerekir. Bu konudaki başlıca koşullar, işçi sendikasının toplu iş sözleşmesi imzalanacak işyerinin bağlı bulunduğu iş kolunda faaliyet göstermesi, ilgili iş kolunda çalışan işçilerin en az yüzde onunu üye kaydetmiş olması ve ayrıca toplu sözleşme yapacağı işyerindeki (veya işyerlerindeki) toplam işçi sayısının yarısından fazlasını üye kaydetmiş olması gerekliliğidir. Bu şartlar tutturulmuşsa, işçi sendikasının prensip olarak toplu iş sözleşmesi yapmak için ehliyet ve yetkisi var demektir.

Sendikalı olmak işçiler için işten atılmaya karşı kuvvetli bir güvence midir? Buna verilecek yanıt, ne yazık ki olumsuz olacaktır. Sendika üyesi olmak, işçiyi işverenin işten çıkarmasından kurtaramamaktadır. Ancak, sendika üyesi olan işçiler, sendika üyesi olmayanlara göre yasalar önünde daha fazla korunur. Öncelikle, işçi İş Yasası’ndaki feshe karşı koruma hükümlerinin kapsamı içerisindeyse, ki bunun şartları kural olarak işyerinde en az 30 işçinin çalışması ve işçinin an az 6 aylık kıdeminin olmasıdır, işe iade davası açabilir. Ama bu dava sonunda da işverene, işçiyi işte çalıştırmaya devam etmek veya işten atıp sadece yasada belirtilen tazminatı ödemek konusunda bir seçim hakkı tanınmıştır. Eğer işçi feshe karşı koruma hükümlerinin kapsamına girmiyorsa, burada işverenin işçiyi işten çıkarması ve bunun sonucunda ise birinci durumdan bile daha az bir tazminat ödemesi söz konusu olabilir. Yani, işveren eğer kafasına koymuşsa, işçi ister sendikalı ister sendikasız olsun, işten çıkarabilme imkanına sahiptir.

Burada, hukuksal olandan çok, pisikolojik kaygılar ön plana çıkıyor. Özellikle sendikal hakları elde etmek, korumak ve geliştirmek mücadelesi zorlu bir sürecin, disiplin, kararlılık ve sabırla göğüslenmesini gerektirir. Elbette ki işçi, sendikalı olmasa da işten çıkarılma tehlikesi her zaman mevcuttur. Hatta yukarıda da belirttiğim gibi, sendikasız olarak işten atılma durumunda, işçi daha az tazminat alır. Buna karşın, sendika üyesi olan işçilerin, işverenlerce hoş karşılanmadığı da bir gerçektir. Yani, sendikalı işçiler bir yandan bazı ek haklara sahipken, diğer yandan ilk işten atılanlar da bu işçiler olmaktadır. Uygulamada sık sık görüldüğü gibi, ileride yapılacak bir toplu iş sözleşmesi ihtimaline ve bu sözleşmenin getirebileceği ağır mali yükümlülüklerine karşı işveren tarafından sendikalı işçilerin çok daha kolay işten çıkarıldığı görülmektedir. Belki işveren bu durumda sendikasız işçilere nazaran daha fazla bir işten çıkarma tazminatı ödemek zorunda kalacaktır, ancak uzun vadede (basit mantıkla) mali açıdan karlı çıktığı da görülmektedir. Hatta işten çıkardığı işçilerin yerine, çok daha ucuz işçiler istihdam edebilir. Ayrıca, sendikalı işçileri işten atarak, sendikasız diğer işçilere gözdağı da verebilmektedir.

Sözün özü, sendikalı olmak faydalar yanında, riskleri de beraberinde getirir. Özellikle küçük işletmelerde sendikalı işçilerin işten çıkarılmaları daha kolay yapılabilmektedir. Bu şekilde kolayca “sendikal nedenlerle işten çıkarmaların” yapılabilmesi, aslında Türk İş Hukuku Sisteminin bir ayıbıdır. Deyim yerinde ise, Anayasayla verilen bir hak, işveren tarafından kolayca alınabilmektedir. Bir kıyaslama yapmak gerekirse, Alman İş Hukukunda gerek feshe karşı koruma hükümlerinden yararlanma kapsamında olan, ve gerekse olmayan işçiler, sırf sendikalı olmaları nedeniyle işten atılıyorsa veya bu nedenle kötü muameleye tabi tutuluyorlarsa, yapılan bu işlem geçersiz sayılır. Çünkü ortada Anayasa’nın verdiği temel bir hak vardır ve bu hakkın korunması ve uygulanması işçi ile işveren arasındaki ikili ilişkilerde de uygulama alanı bulur. Türk İş Hukuku Sisteminin bu hallerde sunduğu çözüm ise, hakkın verilmesi değil, olsa olsa işçinin elinden alınan hakkının ucuz bir şekilde tazmin edilmesidir.

30.11.2005

Dr. Vedat LAÇİNER (USAK İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmanı)
(laciner@yahoo.com)

 Kullanıcı Yorumları

YORUM YAP

 ERTUĞRUL   3 Haziran 2012, Pazar 12:41:22  tarihinde yazmış
TABİ 700 TL MAAŞ 400 TL KİRA 100 TL ELEKTİRİK SU VS. 1OO TL Pazar bir aylık haa 100 tl YEDE TATİLE GİDECEKMİŞ İŞCİ... MEMLEKETE GİDEMİYOZ ANAMIZU BABAZI GÖRMEYE..BİDE YAZMIŞ PATRON ÇALIŞIYOMUŞ İŞCİ KAZANIYOMUŞ TATİLE GİDİYOMUŞ..KARDEŞİMİZ AMARİKADA İŞ VEREN GALIBAA.işcisi tatile gittiğine göre sayi tatil nedemek acaba türkçede böyle bir şeyvarmı yoksa yabancı birdildenmi girmiş türkçeye .kimsenin hakkı kimsede kalmaz bu dünya yoksa akıtılan terin hakkı toprağın altındaalınır.............. tabi anlayana........
 Adem   2 Haziran 2012, Cumartesi 00:51:53  tarihinde yazmış
Mrb arkadaşlar tabiki herkes sendikalı olmak isterr ama bu işi 1 yada 2 kişiyle yapamayızz öncelikle toplu olarakk hareket etmeniz gerekiyorr herkes bir olmalı herşeyi göze almalı benim gibi yarınn bizde toplu olarak sendikaya gidiyoruzz örneğin adamlar servis bile ayarladı bizleri almak için patronların iş verenlerin kazandıkları yeter birazda işçiler kazansınn iş yerimin adını vermiyorumm çünkü kimsenin bu durumdan haberi yok biz üye olalım sonra neyi öğreniyorlarsa öğrensinler iş verenin umrunda değill hiç bişeyy daha 23 yaşındayımm ben bu yaşta para kazanamazsam daha ne zaman kazanacağımm o yüzdenn toplu bir şekilde hareket edin diyorumm biz işçi kesimi herşeyin üstesinden gelirizz hayırlısıylaa...
 Hasan   10 Mayıs 2012, Perşembe 19:02:10  tarihinde yazmış
salih çetinkaya işçi çoğu zaman haklı bende dun sendikaya üye oldum .. sen ağır sanayi olan bir fabrıkada agır sanayı gecmemesi haftada 84 saat çalışarak askeri ucrete talim edilmesi... mesailerin biçer döver gibi biçilmesi ne demek bilirmisin anlaşılan sende hep banacı işverenlerdensin. düzgün adam gibi adam olan bir işverenin zaten sendikadan korkusu olmaz....
 Kadir SEZGİN   7 Mayıs 2012, Pazartesi 10:14:42  tarihinde yazmış
Aynı işkoluna bağlı bir başka sendikaya geçişlerde memurlarda üyelikten çekilme formu düzenlenerek ilgili sendikaya gönderilmekte ve işlem gerçekleşmektedir.
İşçilerde ise noter şartı ve dayanışma aidatı gibi deimokratik olmayan bir uygulamaya tabi tutulmaktadırlar. İşçiler de tıpkı memurlar gibi üyelikten çekildiğine dair formu çalıştığı kurumuna vermeli ve kurum da ilgili formu bağlı bulunduğu sendikanın genel merkezine göndermeli ve işlem son bulmalı.

Bu konuda yardımcı olursanız sevinirim
 ASİ   31 Ocak 2012, Salı 09:30:47  tarihinde yazmış
BENCE ÜYE OLMAYIN
 sevilay   2 Aralık 2011, Cuma 22:43:36  tarihinde yazmış
Bende sendikalı olmak istiyorum ve ne yapmam gerektiği konusunda hiçbir fikrim yok....Yardımcı olurmusunuz??
 sevilay   2 Aralık 2011, Cuma 22:43:18  tarihinde yazmış
Bende sendikalı olmak istiyorum ve ne yapmam gerektiği konusunda hiçbir fikrim yok....Yardımcı olurmusunuz??
 SALİH ÇEDİNKAYA   22 Ağustos 2011, Pazartesi 09:32:23  tarihinde yazmış
HEP İŞÇİ Mİ HAKLIDIR KARDEŞİM. BU SENDİKALAR HAK DİYOR ADALET DİYOR. İŞÇİNİN HAKKINI KORUYU DERKEN İŞVERENİN HAKKINI HİÇ DÜŞÜNMÜYOR. BİR ŞEYİ YAPARKEN DİĞER ŞEYLERİ YIKARAK YAPMAK NE HAKTIR NE ADALET. ONUN İÇİN İKİ TARAFI DA İNCE İNCE ELEYİP ONA GÖRE TOPLU İŞ SÖZLEŞMELERİNİ YAPMALIDIRLAR. BİR TARAFTA ÜÇ BEŞ KİŞİ ÇALIŞTIRAN KÜÇÜK ESNAF. BİR TARAFTA BİNLERCE KİŞİ ÇALIŞTIRAN FABRİKATÖR. KÜÇÜK ESNAFIN VERDİĞİNİ BÜYÜK FABRİKATÖR YARISINI VEREMİYOR. ÇÜNKÜ ZENGİN UĞRAŞAMIYOLAR. KÜÇÜK ESNAFADA GÜÇLERİ YETTİĞİ İÇİN ÜSTÜNE BİNRİYORLAR. KÜÇÜK ESNAF SENDİKALI İŞÇİSİNE VERDİĞİ PARAYI İNANIN KENDİ ALAMIYOR. AMA MECBUR NE YAPSIN. VE ÇEKTİĞİ SIKINTILARDA CABASI. İŞÇİ TATİLE GİDER KENDİ ÇALIŞIR. İŞÇİNİN HAFTADA İKİ TATİLİ OLUR KENDİ ÇALIŞIR. VS.VS. YANİ PATRON ÇALIŞIR İŞÇİ KAZANIR. KENDİ HAKKINI DÜŞÜNÜRKEN LÜTFEN ESAS ADALET GÜNÜNÜ DE UNUTMAYARAK İŞVERENİDE ÖLÇÜP BİÇİP KAZANDIĞINA BAKIP ÖYLE ÜCRET İSTEMEK DAHA HAKKANİYETLİ OLUR.
 Gönül   29 Temmuz 2011, Cuma 10:08:29  tarihinde yazmış
Merhaba bir sendikaya üye olmak istiyorum. Dört yıldır bir tekstil ihracat firmasında zamsız, sosyal haklarım despotça kısıtlanarak, ve dört yılda sadece 100 lira zam alarak çalışıyorum artı olarak kağıt üzerinde işim belli olduğu halde boşta kalan çeşitli işleri yükleniyor iki vesait geliş + iki vesait gidiş yolum olmasına rağmen yol parası da almıyorum sigorta primim brüt maaştan değil net maaştan yatırılıyor herşey işverenden yanamı??? tazminatsız çıkmak istemiyorum işten. bana bilgi verip yardımcı olurmusunuz??? teşekkürler
 ali bozyaka   2 Mayıs 2011, Pazartesi 17:01:36  tarihinde yazmış
Sayın okurumuz yapılan yorumunuz kriterlerimize uymadığından yayınlanmamaktadĭr...
 ali bozyaka   2 Mayıs 2011, Pazartesi 17:00:06  tarihinde yazmış
Sayın okurumuz yapılan yorumunuz kriterlerimize uymadığından yayınlanmamaktadĭr...
 absürt   19 Ocak 2011, Çarşamba 14:53:42  tarihinde yazmış
çok yerinde tespitler yapmışsınız. bende bugün bir sendikaya üye olacağım hem sizin bahsettiğiniz ana nedenlerden hemde psikolojik nedenlerden.. ama takdir edersinizki bize başka yol bırakılmadı... ----kamutaşeronişçileri----
 ahmet darıbaş   21 Aralık 2009, Pazartesi 13:36:09  tarihinde yazmış
verdiğiniz bilgiler için size bir sorum olacak sendikalı bir işçiyi işten çıkarıldığı zaman dava sonucunda ya geriye işe iade yada tazminatıyla işine son verilebiliyo.bu nedenle işine son verilen işçinin yerine başka bir eleman yada işçi almak doğrumudur yada bu imkansızmıdır.
 ahmet sonkaya   7 Aralık 2009, Pazartesi 14:17:14  tarihinde yazmış
Sayın okurumuz yapılan yorumunuz kriterlerimize uymadığından yayınlanmamaktadĭr...
 cansu demir   24 Haziran 2009, Çarşamba 12:28:43  tarihinde yazmış
Sayın okurumuz yapılan yorumunuz kriterlerimize uymadığından yayınlanmamaktadĭr...
    24 Haziran 2009, Çarşamba 12:24:42  tarihinde yazmış
Sayın okurumuz yapılan yorumunuz kriterlerimize uymadığından yayınlanmamaktadĭr...
 aydanur şimşek   23 Haziran 2009, Salı 20:35:17  tarihinde yazmış
ben sanalikaya üye olmak istiyorum

yorum yapmak için tıklayın.

 Yorum
Güvenlik Kodu:
Güvenlik Kodu:
Adınız:
Yorumunuz:
 
Haber Kategorileri
Türkiye Amerika Avrupa Orta Doğu Orta Asya Kafkasya Bodrum Holidays Balkanlar Dünya Asya-Pasifik Afrika Ekonomi Bilim Teknoloji

Copyright 2009 Usak Stratejik Gündem
Xbox Live Gratuit Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu

Mebusevleri Mah. Ayten Sok. No:21 Tandoğan/Ankara
Tel: 0 312 212 28 86  Faks: 0 312 212 25 84

Sitemiz
Anadolu Ajansı
Abonesidir