Kıbrıs’ta sivil toplum tartışılmalıdır. Bu, bir o kadar da netleştirilmesi şart bir konudur. Neden önemli; çünkü ortada bir demokrasi ve insan hakları mevzusu olduğu kadar bir varlık meselesi olduğundan dolayı!

Yabancılaşmış Demokrasi Kültürü, Eksik Siyasi Bilinç

Kurtuluş savaşı yarım yamalak, ona bağlı olarak elde edilen özgürlük de üç urup olan Kıbrıs, sivil toplum tartışmaları açısından ilginç bir konuma sahiptir. Aslında Kıbrıslı Türkler, demokrasi kültürü ve siyasi bilinç düzeyi açısından belki de hiçbir Üçüncü Dünya toplumunda olmayan düzeyde bir yabancılaşma sorunuyla karşı karşıyadır. Bu yabancılaşma Marks’ın kullandığı manada, kendi kendine, kendi özüne bir yabancılaşmadır aslında. Mesela, sömürgeci güç olan İngiltere’ye karşı ağzı yüzü düzgün bir mücadele bile verilememiştir ulusal kurtuluş savaşında. Bu durumun aslında sivilleşme meselesindeki temel sorun olduğunun da altı çizilmelidir. Hatta sömürge ülkeye karşı ciddi bir sevgi ve sempati de vardır.

Yarım Yamalak bir Sivilleşme

Kıbrıs’ta sivilleşme konusunda pek bir yol alınamamıştır. İnsanlar kendilerini doğal olarak kolayca bir dernek, sendika, oda, birlik gibi yapılara atarak oralardan topluma kendi seslerini duyurma ve varlıklarını devam ettirme muradıyla hareket etmektedirler.

Tarihsel Süreç; Nerede Asgari Müşterek?

Kıbrıslı Türklerin sivilleşme özlemlerini anlamak ve belirlemek için bu konuya tarihsel bir bağlamda yaklaşmak gerekir. İnsanlık, her dönemde kendine ait ideallerini toplumsal-siyasal-kültürel-tarihsel koşulları içinde belirler ve ona uygun asgari müştereklerine hayat vermek ister. Buralardaki sivilleşme çabalarına dönük yapılacak ilk belirleme bu asgari müşterek konusunda toplumun genel yapısından hareket eden değil, daha özel koşularını genele dayatma şeklinde belirlediği gibi bir gerçekle karşılaşmaktayız. Elbette bunun kendi dinamikleri açısından biricikliği olmadığını söylemek değil niyetim. Lakin, buralardaki sivilleşme arayışlarının önündeki en önemli engelin de buradan itibaren başladığı da bir vakıadır.

Globalleşme ve Sivil Toplum

Soğuk Savaş sonrasının ilk meyvesi sivil toplum örgütlerinin global bir damar yakalaması olmuştu. 1990’dan itibaren Doğu’daki bir çok sivil toplum örgütünün Batılı finansör acenteler aracılığıyla projeler üzerinden nemalandırıldığını ve bunların her yanda mantar gibi patladığını görürsünüz. Sonuçta her ülkenin kendi özgün şartlarına göre bazı inisiyatifler ortaya çıkmış ve buna bağlı olarak projeler yazılmaya başlanmıştır. Kısacası bir “projeci demokrasi”, “projeci sivil toplum” süreci adım adım ilerlemiştir.

Kıbrıs’ta Sivil Toplum

Bu manada Kıbrıs Türkleri de global düzeydeki bu projeler ağından payını almak istemişti. Bu alanlar sağlık, eğitim, gençlik, kadın gibi belli sektörlerin yanı sıra efti püften birçok alanda da vardı. Kıbrıs’ta sivil toplum projeleri özellikle iki toplumlu projelerde hayat bulmaya başladı. Amaç, Kıbrısta “barış sürecine” katkıda bulunmaktı! Bu bağlamda belli başlı çevrelerin desteğinde projelere finansal katkı süreci de başlamış oldu. Aslında projelerin desteklenmesi veya belli alanlarda proje yazılması kimi otoritelerin onayına esaslı ihtiyaç duymaktaydı. Elbette AB projelerinin belli yataklarda toplanması bu alanlardaki belli şahsiyetlerin ve otoritelerin onayına veya referansına tabi kılınmaktaydı. Gelecek yazımızda AB projeleriyle başlayan “STK baharına” bakmakta fayda vardır.